شکیبا افخمی راد | شهرآرانیوز؛ سینمای ایران این روزها یکی از سختترین دورههای خود را پشت سر میگذارد؛ دورهای که در آن مجموعهای از بحرانهای هم زمان، این صنعت را در موقعیتی بحرانی قرار داده است. از یک سو شرایط جنگی ناشی از حملات دشمن آمریکایی- صهیونیستی به خاک ایران، فضای روانی جامعه را تحت تأثیر قرار داده و باعث کاهش تمایل مردم به حضور در فضاهای عمومی شده است و از سوی دیگر، فشارهای اقتصادی و افزایش هزینههای زندگی، سینما رفتن را از سبد تفریحی بسیاری از خانوادهها حذف کرده است. در این میان، نبود فیلمهای جذاب و پرمخاطب در چرخه اکران و باقی ماندن آثار مهم در صف انتظار، وضعیت را پیچیدهتر کرده است.
نتیجه این شرایط، کاهش محسوس فروش، افت مراجعه مخاطبان و در مواردی تعدیل نیرو در سینماها بوده است؛ وضعیتی که زنگ خطر را برای آینده این صنعت به صدا درآورده است. برای بررسی دقیقتر این بحران، با سه سینمادار مشهدی گفتوگو کردهایم که هر یک از زاویهای متفاوت به روزهای دشوار سینما پرداختهاند.
احمدرضا بهبهانی، مدیر سینماهای هویزه و آفریقا درباره آنچه بر سینماها از زمان شروع جنگ تا به امروز گذشته است توضیح میدهد: زمان جنگ اوضاع سینما زیاد خوب نبود، چون مردم محدودیتهایی برای حضور در سالنها و تماشای فیلم داشتند، اما الان و در دوران آتش بس به نسبت اوضاع بهتر شده است. نمیگویم وضعیت مطلوب است، اما مردم تا حدی از آثار روی پرده استقبال میکنند.
با این حال، او تأکید میکند، این بهبود نسبی کافی نیست. بهبهانی که باور دارد یکی از اصلیترین مشکلات این روزهای سینما، نبود فیلمهای باکیفیت و متناسب با سلیقه عمومی است، بیان میکند: فیلمهایی که به تازگی اکران شدهاند به نظر من کیفیت متوسط رو به پایین دارند. یعنی فیلمهایی نیستند که مردم رغبت زیادی به تماشای آنها در سینماها داشته باشند.
به گفته این سینمادار، با توجه به گران شدن بلیت سینماها، حتما باید فیلمهایی روی پرده برود که عموم مردم بتوانند با آن ارتباط بگیرند. بهبهانی همچنین به محدود بودن انتخاب مخاطب اشاره میکند و این موضوع را نیز یکی از علتهای دیگر کم شدن اقبال عمومی نسبت به سینماها میداند.
یکی از نکات مشترک در صحبتهای سینماداران، تأثیر شرایط جنگی بر رفتار مخاطبان است. بهبهانی در این باره میگوید: مردم این روزها درگیریهای ذهنی زیادی دارند. با این حال اکران فیلمهای کمدی میتواند آنها را به سالنهای سینماها بکشاند. چون این فیلمها برای دقایقی هم که شده مردم را از مشکلات و سختیهای روزمره شان دور میکنند.
او به تجربه موفق اکران برخی فیلمهای خارجی نیز در این دوران اشاره و بیان میکند: در سینما هویزه از فیلم خارجی «احضار» استقبال خوبی شد. این اتفاق نشان میدهد اگر فیلم مناسب روی پرده برود، مخاطب به سینماها میآید. به گفته بهبهانی در میان فیلمهای اکران نوروزی فیلم «نیم شب» عملکرد بهتری داشت و توانسته مخاطبان بیشتری را جذب کند؛ به ویژه از طریق اکرانهای گروهی و برنامه ریزی شده.
این سینمادار ادامه میدهد: از آنجایی که فیلم «نیم شب» با محوریت جنگ ۱۲ روزه ساخته شده و لازم است که به خوبی دیده شود، ما بلیت نیم بهای آن را میان مردمی که شبها در کف خیابان حضور دارند توزیع کردیم تا افراد بیشتری به تماشایش بنشینند. او درباره استقبال از دو فیلم جدید «آنتیک» و «تاکسیدرمی» نیز میگوید: فیلم جدید «آنتیک» تا حدودی در جذب مخاطب موفق بوده ولی فیلم «تاکسیدرمی» چندان مورد توجه قرار نگرفته است.
بهبهانی بر این باور است که اضافه شدن یک روز نیمه بهای دیگر به سینماها نمیتواند کمک زیادی به جذب مخاطب بکند.
این سینمادار مجموعهای از عوامل را در کاهش مخاطب مؤثر میداند و بیان میکند: شرایط جنگی، مشکلات معیشتی و نبود فیلم مناسب، همه دست به دست هم دادهاند. البته من فکر نمیکنم سینماها به مرز ورشکستگی برسند؛ چون پیش از این هم بحرانهایی مثل کرونا و جنگ ۱۲ روزه را پشت سر گذاشتهاند.
امیرحسین دبیرزاده، مدیر سینما سیمرغ، درباره آنچه بر سینماها از حدود دو ماه پیش گذشته است توضیح میدهد: سینماها از ۹ اسفند با توجه به شروع جنگ و شهادت رهبر شهیدمان به مدت هفت روز تعطیل شدند، زمانی هم که توانستند شروع به کار کنند به دلیل اعلام ۴۰ روز عزای عمومی امکان اکران فیلمهای کمدی را نداشتند، از همین رو با شرایط سختی روبه رو بودند. این سینمادار یادآور میشود: بعد از اربعین امام شهید و پایان عزای عمومی چند فیلم طنز قدیمی به چرخه اکران برگشتند و توانستند، وضعیت سینماها را حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد بهبود ببخشند.
از ۱۰ روز پیش هم با اضافه شدن دو فیلم جدید «آنتیک» و «تاکسیدرمی» به چرخه اکران وضعیت باز کمی بهتر شد، اما همچنان شرایط سینماها مطلوب نیست. دبیرزاده با نگاهی به وضعیت سینماها، درباره تعطیلیها و تعدیل نیرو در این صنعت نیز میگوید: براساس اطلاعاتی که من دارم از حدود ۶۰۰ سینما در سطح کشور، تا یک هفته قبل، فقط ۲۳۷ سینما فعال بودند و از همین تعداد هم برخی سینماها بین ۵۰ تا ۷۰ درصد نیروهایشان را تعدیل کردهاند. اما خوشبختانه تا این لحظه در صداو سیما هیچ نیرویی را تعدیل نکردهایم.
او تعدیل نیرو در بعضی سینماها را کاهش فروش و افزایش هزینهها میداند و در این باره بیان میکند: با افزایش ۶۰ درصدی حقوقها و فروش ضعیف، بسیاری از سینماها دیگر توان پرداخت حقوق کارکنانشان را ندارند.
افزایش قیمت بلیت یکی دیگر از محورهای مهم بحران سینماهاست؛ تصمیمی که از نگاه سینماداران، هم اجتناب ناپذیر و هم چالش برانگیز بوده است.
مدیر سینما سیمرغ، با اشاره به این موضوع میگوید: ما واقعا نیاز داشتیم که بهای بلیتها افزایش پیدا کند، اما شیوه اجرای آن درست نبود. به گفته او وقتی استقبال ضعیف است، افزایش قیمت با همان فیلمهای قدیمی نتیجه مثبتی ندارد. دبیرزاده این تصمیم را ناشی از ضعف در مدیریت و برنامه ریزی میداند و تأکید میکند: اگر قرار است بلیت گران شود، باید همزمان چند فیلم جدید قوی هم به چرخه اکران اضافه شود تا مخاطب برای آمدن به سینما رغبت پیدا کند.
او همچنین از تصمیم مسئولان برای پایان دادن به اکران فیلم کودک و نوجوان «دختر برقی» انتقاد و آن را «کج سلیقگی» بیان میکند.
این سینمادار ادامه میدهد: وقتی یک فیلم کودک ونوجوان را از چرخه اکران حذف میکنید، باید برای آن جایگزینی معرفی کنید. اما این اتفاق برای فیلم «دختر برقی» رخ نداد. دبیرزاده نیز مانند بهبهانی اضافه شدن روز جدید به طرح بلیت نیمه بها را اقدامی ناکارآمد میداند.
به گفته او، این تصمیم نه تنها باعث افزایش مخاطب نمیشود، بلکه تعادل فروش در روزهای مختلف هفته را نیز برهم میزند.
مدیر پردیس سینمایی سیمرغ از نبود حمایت نیز گلایه میکند و میگوید: در این مدت هیچ تدبیری برای کمک به سینماها اندیشیده نشده است. البته ما انتظار کمک مالی هم نداریم، فقط از مسئولان میخواهیم فیلم خوب به چرخه اکران اضافه کنند. دبیرزاده نسبت به شرایط سینماها در آینده نیز هشدار میدهد: اگر این شرایط ادامه پیدا کند، مطمئنم بسیاری از سینماها تعطیل خواهند شد.
سارا خسروی مدیر سینما اطلس جزو سینمادارانی است که مجبور به تعدیل نیرو شده است، او درباره این تجربه میگوید: در همه بحرانها بیشترین ضربه را فرهنگ و هنر میخورد، در جنگ اخیر هم این اتفاق افتاد و ما در آن دوران مجبور شدیم تعدیل نیرو داشته باشیم.
خسروی که وضعیت اقتصادی سینماها را بحرانی میداند، بیان میکند: ما هزینههای زیادی داریم؛ از حقوق کارکنان گرفته تا نگهداری سینما. در این شرایط من هنوز هم بدهکار هستم و حتی نتوانستهام عیدی کارکنانم را پرداخت کنم.
او با اشاره به اکران دو فیلم جدید در سینماها یادآور میشود: با اضافه شدن دو فیلم «تاکسیدرمی» و «آنتیک» به چرخه اکران، وضعیت سینماها کمی تغییر کرده است، ولی نه آن طور که بتواند خسارات وارد شده به ما را جبران کند و وضعیت را حداقل به حالت معمولی بازگرداند.
خسروی در بخش دیگری از صحبت هایش از نبود حمایت از سینماها در دوران جنگ میگوید: در دوران کرونا حداقل وامهایی داده شد، اما الان هیچ بسته حمایتی وجود ندارد.
او تأکید میکند: ما حتی الان به سود هم فکر نمیکنیم و فقط میخواهیم بتوانیم هزینههای خودمان را تأمین کنیم. خسروی بر این باور است که در صورت تداوم این وضعیت، بیش از نیمی از سینماهای خصوصی، به ویژه در شهرستان ها، تعطیل خواهند شد. این سینمادار در پایان از اکران فیلمهای قوی، به ویژه آثار کمدی و پرمخاطب به عنوان یک راهکار برای برون رفت از شرایط بحرانی یاد میکند.